Đến 23 tháng chạp cúng Thổ công và Táo quân thế nào?

Theo các nhà nghiên cứu Phong thủy Việt Nam; thì:

Thổ công (thổ thần, địa thần) là vị thần cai quản đất đai (có thể là nhà của gia chủ, của cơ quan, tổ chức hay nghĩa trang nghĩa địa ; riêng ở nghĩa trang nghĩa địa còn có tên khác là thần linh). Theo cổ truyền lễ cúng Thổ công có thể tiến hành vào thời điểm giờ tốt giờ hoàng đạo. Thông thường trước khi động thổ (đào đất) để xây dựng. Riêng ở nghĩa địa thì không gọi là thổ công mà chỉ gọi là thổ thần hay đơn giản là thần linh – có thể thắp hương trước khi người ta thắp hương cho tổ tiên của mình vào bất kỳ lúc nào, thông thường  chỉ thắp hương khi có việc tang,  vào tiết Thanh minh hay ngày  giỗ/mất của người quá cố. Tuy nhiên, không có tài liệu nào xác định Thổ công là một hay nhiều thần, nhưng có lẽ chỉ có một vị là nam thần. Thổ công hiện diện ở mọi nơi, mọi nhà trừ nơi có nước (Đất thì có Thổ công, sông thì có Hà Bá).

Táo quân: Chính là vị Thần bếp ( có nhiều tên gọi như Táo quân, ông Táo, vua bếp, ông đầu rau). Theo truyền thuyết từ xa xưa  Táo quân  là 3 vị thần (2 nam, 1 nữ) trông coi việc bếp núc trong gia đình. Thú vị một điều là tuy gọi là ông Táo nhưng lại là 2 ông 1 bà. Táo quân chỉ hiện diện trong bếp mà thôi. Theo các nhà nghiên cứu: Táo quân gồm 3 vị thần: Thổ công-Thổ Địa-Thổ kỳ.

+Chống mới là Thổ Công: trông nom việc trong bếp.

+Chống cũ là Thổ Địa: trông nom việc trong nhà.

+Vợ là Thổ Kỳ: trông nom việc chợ búa.

Về cách thức thờ:

Ở miền Nam: Nhiều nơi  không thờ thổ công mà chủ yếu thờ Thần Tài-Ông Địa.

Ở miền Bắc: Trong các gia đình/cơ quan chủ yếu thờ Thổ công; còn những nhà buôn bán/cửa hàng kinh doanh  mới thờ Thần Tài –Ông Địa. Nơi thờ Thổ công là nơi trang trọng trong nhà và cao nhất.

 Lễ cúng:

+Cúng Thổ công: thì cúng quanh năm vào các ngày sóc, 15 hàng tháng; cúng khi khởi công động thổ, khai trương cửa hàng…

+Cúng Táo quân: chỉ duy nhất vào ngày  23/12 âm lịch (và có nhiều gia đình do bận công việc cúng có thể cúng sớm từ 1 – 2 ngày nhưng không nên cúng muộn hơn 23h đêm ngày 23 tháng Chạp) là lễ  cúng tiễn chung Táo quân  về chầu trời. Trong ngày này  nhiều gia đình  có mâm cúng Táo  dưới bếp, còn Thổ  Công được cúng ở ban thờ chính trên nhà cùng với gia tiên. Do vậy, cần ít nhất 2 ban thờ +  cá chép. Sau khi đã hóa thì tro của bát hương, và tỉa chân các bát  hương  cả năm   và cá chép sẽ được thả xuống sông, hồ để tiễn đưa các thần về Trời. (Để bảo vệ môi trường sống bây giờ không nên thả tro xuống lòng sông, hồ làm ô nhiễm môi trường; nên dùng tro này bón cây xanh hoặc bỏ thùng rác là hợp lí. Vì tro này có phù hộ ai nữa đâu?)

 Để giảm bớt thủ tục thì hiện nay, các gia đình khi cúng Ông Táo thường cúng chung với ban thờ Thổ Công; đồ cúng cũng gia giảm cho phù hợp với gia đình/ từng người; tuy nhiên cá sống thì không thể thiếu (thông thường cúng cá sống từ 1 đến 5 con để trong chậu ). Và sau khi cúng  lễ song đều thả cá ra sông, ao , hồ… khi này 3 vị Táo Quân sẽ cưỡi cá chép về trời để trình báo mọi việc xảy ra trong gia đình với Ngọc Hoàng năm vừa qua? Khi cúng thường cúng chung một mâm lễ mặn (bầy bên dưới ban thờ)

Lễ vật cúng ông công ông táo:

Lễ vật cúng Táo công gồm có: một bộ gồm: 3 mũ ông Công  ( ba chiếc: hai mũ đàn ông và một mũ đàn bà). Mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn, mũ Táo bà thì không có cánh chuồn. Những mũ này được trang sức với các gương nhỏ hình tròn lóng lánh và những giây kim tuyết màu sắc sặc sỡ. Màu sắc của mũ, áo hay hia ông Công thay đổi hàng năm theo ngũ hành.

Màu sắc của mũ, áo hay hia ông Công thay đổi hàng năm theo ngũ hành.

Năm hành kim thì dùng màu vàng

Năm hành mộc thì dùng màu trắng

Năm hành thủy thì dùng màu xanh

Năm hành hỏa thì dùng màu đỏ

Năm hành thổ thì dùng màu đen.

Mâm cỗ cúng Táo quân thông thường là mặn  gồm: (Những gia đình theo Đạo Phật hoặc đang  tu Phật  thì cúng chay: gồm xôi –chè-oản-hoa quả-bánh chay….); nhưng bầy lễ đúng nhất là: Ban thờ chính của các gia đình thì bầy lễ chay như: xôi –chè-oản-hoa quả-bánh chay; bên dưới ban thờ có thêm mâm lễ mặn và  bên cạnh đặt 3 bộ mũ áo giấy, hai bộ của “Táo ông”, một bộ “Táo bà”.

1 đĩa gạo

1 đĩa muối

5 lạng thịt vai luộc

1 bát canh mọc

1 đĩa xào thập cẩm

1 đĩa giò

3 đến 5 con cá chép sống (Nơi khó khăn xa xôi thì dung cá bằng mã giấy); sau thả xuống ao, hồ, sông…

1 đĩa xôi gấc,

1 đĩa chè kho

1 đĩa hoa quả

1 ấm trà sen

3 chén rượu

1 quả bưởi

1 quả cau, lá trầu

1 lọ hoa đào nhỏ

1 lọ hoa cúc

1 tập giấy tiền, vàng mã+ vài chục tiền lẻ (VN đ) Như vậy: Thổ Công và Táo quân là các vị thần khác nhau khi cúng chung mâm lễ ở (bên dưới) ban thờ. Và Lễ cúng cũng khác nhau nhưng đều nằm trong các vị thần đươc thờ cúng theo theo truyền thống người Việt Nam.

 

Người gửi: Ngô Lê Lợi
Tags

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Login

Lost your password?