Sạch nợ trần gian, Người hát xẩm cuối cùng của thế kỷ đã về “giời”

Thảo luận trong 'Cuộc sống muôn màu' bắt đầu bởi Tuetvnb, 6/3/13.

  1. Tuetvnb

    Tuetvnb Administrator

    Tham gia ngày:
    10/11/11
    Bài viết:
    742
    Đã được thích:
    5
    Điểm thành tích:
    18
    Sạch nợ trần gian, Người hát xẩm cuối cùng của thế kỷ đã về “giời”

    [​IMG]

    Trời cao có thấu tình chăng
    Đời người mấy lúc gian truân mà già

    Gần 90 năm luân lạc trong cõi đời với bao nhiêu thăng trầm vui buồn sướng khổ. Giờ đây Bà đã trút nợ trần gian, bỏ lại trên cõi đời này tất cả những cơ cực của một đời hát xẩm. Bỏ lại đàn, níu, bỏ lại những “Xẩm xanh”, “xẩm đỏ”, bỏ cả cái tật nói nhịu ở lại…bà đã ra đi, dạo chơi miền cực lạc. Kể thì cũng buồn, nhưng cũng thấy mừng cho bà bởi từ thủa lọt lòng, đến khi về với cát bụi, bà đã trọn vẹn với cái nghiệp hát xẩm.

    Người ta tôn vinh bà với đủ thứ danh hiệu cao quý, những danh hiệu mà chắc có nghe, bà cũng chẳng biết nó là cái gì.. cái danh hiệu lớn lao nhất cuộc đời bà đơn giản chỉ là “xẩm chợ”, bà hát không phải vì để trở thành “nghệ nhân” hay trở thành “báu vật”, mà đơn giản bà hát vì cuộc đời nặng nợ áo cơm.

    Bà đã đi qua cuộc đời này chỉ bằng cây níu và những bài xẩm chợ. Nhìn lại cuộc đời bà, mới chợt hiểu vì sao mà những “nhạc sĩ” “ca sĩ” đời nay lại không có ai học được “nghề xẩm” của bà. Đơn giản, vì người ta không giống bà, người ta hát vì tiền, vì danh, còn bà – bà hát vì bát cơm manh áo.

    Thôi thế cũng xong một đời “Mặt nước cánh bèo, bấy lâu nay mặt nước lại cánh bèo. Ðã từng lưu lạc, đã từng lưu lạc để nhiều điều vất vả gian truân” giã từ cái kiếp người“Nắng mấy mưa lội suối trèo đèo, đắng cay tủi nhục vẫn nghèo xót xa”. Tiễn bà về với ông Trùm Mậu, về với Tổ Xẩm. Không biết ở bên kia, có còn gốc đa, quán chợ để bà hát nữa không?

    TUETVNB
    Last edited by a moderator: 6/3/13
    #1
  2. Tuetvnb

    Tuetvnb Administrator

    Tham gia ngày:
    10/11/11
    Bài viết:
    742
    Đã được thích:
    5
    Điểm thành tích:
    18
    Hà Thị Cầu - Chút hồn Việt còn lại nay đã tắt
    03/03/2013 - 17:50


    Báu vật cuối cùng trong kho tàng âm nhạc dân gian Việt – nghệ nhân hát xẩm Hà Thị Cầu đã lìa cõi, tại Ninh Bình.

    (Nguồn: SM online)

    Bà Hà Thị Cầu, tên thật Hà Thị Năm sinh tại huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định trong một gia đình 3 đời hát xẩm. Từ 8 tuổi, cô bé Năm đã bê thau đồng lê la khắp chốn chợ quê hành nghề hát xẩm kiếm sống. Định cư tại Yên Mô, Ninh Bình, bà trở thành người vợ thứ 18 của ông trùm xẩm Nguyễn Văn Mậu (biệt danh Chánh Trương Mậu).

    Xẩm là loại hình dân ca có từ thời nhà Trần, dã sử tương truyền đó là tiếng hát than vận tranh giành vương quyền bất thành của Trần Quốc Đĩnh (con vua Trần Thánh Tông). Thái tử Đĩnh bị chọc mù mắt, vứt trong rừng sâu, nhờ tiếng đàn (do Bụt – một biểu tượng Phật giáo nguyên thủy truyền dạy) mà cứu được mạng sống và tìm được đường trở về chốn cung đình.

    Với các vần thơ lục bát thêm tiếng láy tiếng đệm, khúc Xẩm không chỉ là tiếng than thân trách phận mà còn là tiếng hát giữ lại những gương anh hùng trong sử sách, châm biếm thói hư tật xấu của người đời, của quan tham.
    Hà Thị Cầu đã vương vào nghiệp cầm ca, mà là thứ ca của tầng đáy xã hội kiếm chút tiền dư nơi bến đò, cuối chợ, trên xe hỏa… Kháng chiến chống Pháp, khúc ca Xẩm trở thành công cụ tuyên truyền vận động nhân dân bám đất chống giặc ngoại xâm. Năm 1977, Hà Thị Cầu với bài Theo Đảng trọn đời do bà sáng tác đã giành được nhiều giải thưởng văn nghệ quần chúng. Tiếc rằng, khi phường nhạc Xẩm mai một, không ai nối tiếp cái nghiệp xướng ca bị cả xã hội mặc định là chỉ dành cho người cùng đường, mạt vận mới theo.

    Trời thương phận mỏng, Hà Thị Cầu như con chim đơn côi kêu Cuốc Cuốc không biết mệt mỏi gần một thế kỷ, kêu đến khi kiệt cùng trong xương tủy, khi không cất lên được tiếng nữa thì lại trở về với dúi cây bụi đất chốn làng quê.

    Năm 2011, khi Xẩm vẫn trong diện đề cử là di sản văn hóa vật thể của UNESCO thì Hà Thị Cầu đã yếu lắm. Cụ Cầu nghèo khổ, chứng kiến đất nước đi qua bao thăng trầm lịch sử, nhưng cuộc đời vẫn như đường chỉ thẳng đến nút cuối vẫn là nghèo khổ. 12 giờ rưỡi trưa nay (3/1), anh Nơi, con rể cụ báo tin cho báo chí, cụ đã lìa trần.

    Thế là một kiếp cơ cực đã buông. Cụ Cầu dặn, nếu một ngày nằm xuống, thì treo 2 cây đàn nhị trên bàn thờ. Báu vật nhân gian đã nhả hết tơ. Ai còn chút tình với Xẩm, đến chia tay Hà Thị Cầu vào ngày mai. Cụ sẽ nghỉ tại nghĩa trang Đầm Thuần (xã Yên Phong, Yên Mô, Ninh Bình).

    Minh Quốc
    #2
  3. Tuetvnb

    Tuetvnb Administrator

    Tham gia ngày:
    10/11/11
    Bài viết:
    742
    Đã được thích:
    5
    Điểm thành tích:
    18
    Trích tuoitre.vn

    Nỗi niềm truyền nhân


    Năm nọ, trong một buổi biểu diễn lớn ở Hà Nội, một nghệ sĩ đã hứa trước toàn thể khán giả rằng sẽ nuôi bà Cầu đến khi nào bà... về thế giới bên kia. Trong năm đầu tiên, mỗi tháng nghệ sĩ ấy gửi về cho bà Cầu 500.000 đồng, đến những năm tiếp theo thì bặt tăm không có tin tức gì nữa. “Tội nghiệp, bu cứ bắt tôi gọi điện cho người ta, tôi gọi thấy đổ chuông mà không ai bắt máy. Lấy số lạ gọi vào người ta bắt máy nhưng nghe mình xưng tên thì họ cúp máy chẳng nói gì. Tôi biết lòng người phải có lúc này lúc kia, nhưng chỉ tội bu tin lời hứa, cứ bắt mình gọi hỏi thăm mãi” - chị Mận ngậm ngùi.


    Một lần khác, có đoàn nghệ thuật đi ôtô về rước bà Cầu lên Hà Nội chơi. Họ hứa sẽ đài thọ tiền đi lại, nuôi bà ăn ở, với điều kiện bà sẽ dạy hết cho người ta những bài hát xẩm bà thuộc. Bà Cầu lấy làm vui lắm, vì ở quê bà muốn dạy hát cho con cháu nhưng chẳng đứa nào chịu học. Lên Hà Nội, bà dạy hát liên tục trong 10 ngày. Nhưng khi người ta học được gần hết các ca khúc của bà, họ trả bà 1 triệu đồng tiền công. Tiền xe cộ, tiền ăn uống bà phải tự túc. Người ta bảo mẹ con bà Cầu bị lừa. Chị Mận buồn lắm, bảo “Bu sức yếu, lần sau đừng đi nữa, khổ thân”. Bà Cầu chỉ im lặng.


    Nhưng lần sau có người mời đi Hà Nội hát, bà Cầu lại nằng nặc đòi đi. Sau vài đêm diễn ở Hà Nội, các nghệ sĩ giúi vào tay vợ chồng chị Mận 1 triệu đồng. Họ nói nhỏ: “Đây chỉ là một phần tiền công hát của cụ thôi, phần còn lại một thời gian nữa khi sắp xếp được sẽ gửi cho cụ sau”. Nhưng tới nay hơn một năm trôi qua, số tiền ấy vẫn không được gửi về.


    Mấy năm nay báo chí rầm rộ đưa tin về cô bé Lê Thị Thu Sợi là truyền nhân của bà Cầu. Báo chí đăng tấm hình Sợi và bà Cầu ngồi chung với nhau trên một manh chiếu xẩm. Những người yêu xẩm ai cũng vui mừng khi biết bà Cầu đã có học trò, có thể truyền lại cái hồn của từng bài xẩm. Thu Sợi đang là thành viên của Đoàn Chèo Ninh Bình. Ngồi trước chúng tôi, Sợi bảo: “Em chỉ qua bà Cầu chơi chứ không học nhiều từ bà. Còn tấm hình có trên mạng là do một nhà báo bảo em và bà ngồi chung để chụp.


    Chị Mận, anh Lới và nhiều người dân ở thôn Quảng Phúc đều bảo trước đây Sợi có qua học hát ở nhà bà Cầu cả tháng trời. Ai yêu xẩm tìm đến nhà muốn học, bà Cầu đều vui vẻ dạy. Hỏi về học trò của mình, bà bảo: “Dạy mấy tháng rồi nó đi luôn, chắc nó bận nhiều việc nên không thấy ghé thăm bà. Mà nghe nói nó được hưởng lương nhà nước, được đi hát xẩm tận trên tỉnh cơ đấy, cũng mừng cho nó!”.
    #3

Chia sẻ trang này